Kennis versus wijsheid

‘Mooi! Dat is een echte doordenker!’ Deze reactie kreeg ik van een volger toen ik de #mindfulnesstweet op twitter had geplaatst: *Als een gewoon mens tot kennis komt, wordt hij een wijze. Als een wijze tot kennis komt, wordt hij een gewoon mens* Inderdaad een echte doordenker.

Wijs is veel kennis hebben

Want wat wordt ermee bedoeld? Het eerste is best duidelijk. In onze westerse wereld zijn we het daar wel over eens. Een wijs mens is iemand die veel kennis vergaard heeft. Iemand die die kennis ook weet over te dragen door er les over te geven, onderzoek in gedaan te hebben en erover te publiceren. We vinden iemand nog wijzer als hij ook titels voor zijn naam heeft.

Evidence based, ‘bewezen wijs’

Een Professor, Doctor heeft zijn of haar sporen verdiend. Die heeft bewezen zeer wijs te zijn. In de westerse wereld geloven we in be-wijs. Als iets bewezen kan worden dan zijn wij bereid het te erkennen. Waar we in de gezondheidszorg tegenwoordig zweren bij ‘evidence based’ zorg zo zweren we bij de ‘evidence based’ wijzen in onze maatschappij.

 

Wijsheid vastgeplakt aan kennis

Maar wat zou er bedoeld worden met het tweede deel? Als een wijze tot kennis komt, wordt hij een gewoon mens. Dat is voor onze westerse denkwijze een lastige. Want als je wijsheid aan kennis vastplakt en ervan uitgaat dat de gewone mens niet zoveel kennis heeft, we zijn tenslotte niet allemaal Prof. Dr., hoe kan dan de wijze gewoon zijn?

Wijsheid en kennis, niet perse hetzelfde

Ergens diep van binnen voelen we misschien wel dat het klopt. En weten we wel dat er ook hele wijze mensen zijn die niet zoveel titels voor hun naam hebben. En dat mensen met veel titels voor hun naam niet altijd even wijs handelen. Heel gewone mensen kunnen hele wijze dingen doen. Mensen die niet zoveel kennis vergaart hebben en toch dingen weten.

 

Niet alles valt te bewijzen

Want een wijs mens die tot kennis komt over het leven wordt een gewoon mens. Een mens die weet dat niet alles in het leven valt te verklaren. Dat de menselijke geest en menselijke daden niet altijd “evidence-based’ zijn maar daarom niet minder waardevol. Het is een mens die weet dat het geluk schuilt in het gewone, dagelijkse leven. Kunnen genieten van de kleine dingen in ‘het gewone leven’. Aandacht hebben voor, én geven aan, de dingen en de mensen om je heen, gewoon in het hier-en-nu.

Al je daden doen er toe

Een wijs mens weet dat al je daden ertoe doen, ook al is dat niet bewezen. Hij weet dat compassie en menselijkheid van wezenlijk belang zijn in dit leven. Dat het belangrijk is om vriendelijk te zijn. En dat het hebben van een groot hart je verder brengt dan bitterheid en haat. Een wijs mens weet dat het zijn taak is om in dit korte aardse leven zijn leven zo goed mogelijk te leiden. Met al het lijden wat daarbij komt. En alle vreugde en geluk. Een wijs mens weet dat alles komt en ook alles weer gaat. Altijd.

Een dieper weten

Een wijs mens weet dat het enige wat telt uiteindelijk is het leven weer te verlaten met een gevoel van tevredenheid, mensen achter te laten die je zullen missen, goede daden te hebben verricht, vriendelijkheid te hebben uitgedragen en zo iets te hebben bijgedragen aan deze aarde wat van wezenlijk belang is, het vermogen tot gewoon te zijn. Klein te zijn en daardoor groot te zijn. Kortom een gewoon mens die een een verschil heeft gemaakt. En die dat gewoon diep van binnen wist. Dat is werkelijke wijsheid.

De aarde schuilt in een korrel zand, het heelal in een bloemblad puur, de oneindigheid in de palm van uw hand en de eeuwigheid in een uur. – William Blake

 

 

Mindfulness in het dagelijks leven

Mindfulness beoefenen in het dagelijkse leven is soms behoorlijk lastig. Maar al te gauw zijn wij geneigd om, in de hectiek van alledag, door te rennen om vervolgens ‘s avonds uitgeput op de bank of in bed te ploffen.

Te druk

Je kunt het idee hebben dat, in de maalstroom van het leven, het een onmogelijke opgave is om óók nog eens aandachtig te zijn. ‘Vandaag niet, daar heb ik het te druk voor’, deze gedachte komt nog regelmatig in mij op. (Ook mindfulness trainers houden dat soort gedachten :)) Wij zijn geneigd te denken dat we tijd nodig hebben om mindful te zijn.

Te veel onrust

Ook kunnen we het gevoel hebben dat we te onrustig zijn om mindful te zijn. Het onrustige gevoel of ons onrustige hoofd belemmert ons. We moeten ons eerst rustig voelen voordat we überhaupt aan mindfulness kunnen beginnen. Althans dat denken we.

Mindfulness heeft geen voorwaarden nodig

Of we nu weinig tijd hebben, een vol hoofd of ons erg onrustig voelen, toch kunnen we mindful zijn. Mindfulness heeft namelijk geen voorwaarden nodig. Echt niet! Je kunt op ieder moment van de dag, bij alles wat je doet, mindful zijn. Je hoeft geen specifieke stemming of rustig gevoel op te roepen voordat je kunt beginnen.

In het leven van alledag

Mindfulness kun je het beste integreren in je leven van alledag. Steeds gedurende de dag momenten nemen om aandachtig te zijn. Zo poets ik elke ochtend mijn tanden met volledige aandacht. Met allebei mijn kinderen neem ik iedere ochtend een moment waarin ik ze met volledige aandacht knuffel. Ook al hebben we haast, en dat hebben we iedere ochtend weer. Toch is mijn ervaring dat we met die knuffel niet later zijn dan wanneer ik m achterwege laat.

Vaste momenten

En zo heb ik gedurende de dag nog meer vaste momenten waarop ik met volledige aandacht doe wat ik doe. In de auto neem ik even de tijd om echt met aandacht te rijden, geen radio aan en geen lijstjes maken in mijn hoofd. Als ik door de gangen loop op mijn werk denk ik eraan om mijn stappen te zetten met aandacht. Ik merkte dat ik geneigd was dit snel te vergeten. Om het makkelijker te maken voor mezelf heb ik dit nu beperkt tot de stappen richting het toilet. En het gekke is, door mijn doel kleiner te maken is het makkelijker geworden om er vaker aan te denken, ook als ik door de gangen loop op weg naar iets anders.

Je eigen schema

Ik heb zo mijn eigen ‘mindfulness schema’  van vaste momenten van aandacht die ik inbouw gedurende de dag. Misschien vind jij het prettiger om juist de ochtend te beginnen om met aandacht te douchen en vervolgens het ontbijt in alle rust en aandacht te eten. Of op het werk de trappen met aandacht te lopen en iedere keer als de telefoon rinkelt even een korte adempauze te nemen voor je m opneemt.

Eraan denken en het jezelf gemakkelijk maken

Door voor jezelf een ‘mindfulness schema’ te maken voor een gemiddelde dag in je leven kun je het jezelf makkelijker maken om mindfulness in je dagelijkse leven te integreren. Door je dagelijkse aandacht te koppelen aan vaste momenten op een dag help je jezelf eraan te denken. En zo zorg je ervoor dat je ook op de dagen dat het leven een maalstroom is en je makkelijk in de hectiek van alle dag opgaat, je toch op vaste momenten een pas op de plaats maakt.

Lucht en ruimte temidden van de hectiek

Zo geef je jezelf lucht en ruimte temidden van alle drukte. Hiermee verander je misschien niet wezenlijk iets aan de hectiek van alle dag. Maar je verandert wel iets wezenlijks aan de houding waarmee jij de hectiek tegemoet treedt.

Mindfulness is niet moeilijk, je moet er alleen aan denken – Christina Feldman

Meer lezen? Mijn blog ‘Mindfulness een kwestie van doen’ gaat ook over het inbouwen van mindfulness in je leven.