Mindfulness – Overkom obstakels

Deel 3

In deel 1 en 2 ging het over   slaperigheid, rusteloosheid en twijfel. Drie obstakels die je tegen kunt komen tijdens je meditatie beoefening. In het boeddhisme beschrijft met echter vijf hindernisen op het meditatiepad. In dit blog de laatste twee, verlangen en irritatie.

Hindernis 4 – Verlangen

Verlangen uit zich in iets willen hebben wat je niet hebt. We willen het liefst dat ons leven een aaneenschakeling is van prettige ervaringen. Er is uiteraard niets mis met het hebben van prettige ervaringen. Het meest problematische aan prettige ervaringen is het feit dat ze voorbij gaan. En dat er net zoveel onprettige ervaringen zullen zijn als prettige. Het zijn niet de prettige ervaringen die ons in de problemen brengen maar het verlangen naar het steeds (meer) willen hebben van prettige ervaringen.

Ons verlangen heeft een aantal kenmerkende gedachten zoals: ’Had ik maar…… nu iets te eten dan zou ik me beter kunnen concentreren, een leukere baan dan zou ik gelukkiger zijn, meer rust dan zou het mediteren makkelijker gaan, etc, etc’ .

Tijdens het mediteren kan verlangen erg op de voorgrond staan, bijvoorbeeld het verlangen naar je prettig voelen, naar helderheid, of misschien naar eten of slaap. Maar het kan zich ook heel subtiel aan dienen, bijvoorbeeld in de vorm van teleurstelling omdat de meditatie ’niet zo lekker’ gaat als de vorige meditatie of omdat je merkt dat je steeds maar afdwaalt en je slecht kunt concentreren. Verlangen naar iets te willen wat er niet is kan er zelfs voor zorgen dat we stoppen met mediteren of het jaagt andere obstakels aan zoals rusteloosheid, irritatie, slaap en twijfel.

De kracht van ons verlangen is overigens niet afhankelijk van het object van verlangen. Zo kan het verlangen naar een koekje net zo krachtig zijn als het verlangen naar een vrijstaande villa.

Tegengif tegen verlangen

Wanneer we verlangen opmerken kunnen we deze gadeslaan net zoals we de ademhaling of lichamelijke gewaarwordingen gadeslaan. We nemen het verlangen op in het veld van gewaarzijn. We richten onze volledige aandacht erop: wat houdt het verlangen in? Hoe voelt het in het lichaam? En op welke plekken in het lichaam heeft het verlangen een effect: de maag, adem, ogen, hart? Welke gemoedstoestand of emoties brengt het verlangen mee? Voelen we ons geïrriteerd of gelukkig? Open of gesloten? Het kan helpen om het zachtjes voor jezelf te benoemen als ’verlangen, verlangen’.

We kunnen veel leren van ons verlangen gadeslaan. Verlangen is een sterke kracht die de mensheid aanzet tot zowel goede als slechte daden. Vaak houden we ons alleen maar bezig met de uitwerking van verlangen en onderzoeken we de kracht van het verlangen in onszelf niet. Gewoontepatronen rond verlangen kunnen bijzonder sterk zijn. Een goed voorbeeld hiervan is de lekkere trek. Deze kan zo overheersen dat het lastig word je bezig te houden met iets anders tot de ’honger’ is gestild. Als we opmerkzaam zijn op ons verlangen is het ook belangrijk om deze niet af te keuren. We kunnen leren het verlangen waar te nemen zonder in het gevoel gevangen te raken.

Het is goed om je te realiseren dat verlangen altijd een tijdelijke staat is. Het komt en het gaat. Of het verlangen nu wel of niet vervuld is. Als een verlangen vervuld is zal er altijd een nieuw verlangen komen.

Hindernis 5 – Irritatie (afkeer)

Irritatie kan ontstaan vanwege vele redenen. Tijdens het mediteren kunnen we ons irriteren aan onszelf bijvoorbeeld omdat we vele malen afdwalen, misschien irriteren we ons aan zaken buiten onszelf zoals storende geluiden. Irritatie komt in vele vormen en maten. Het kan zeurderig aanwezig zijn of allesoverheersend.

Wanneer we irritatie wat dieper bekijken zullen we zien dat irritatie altijd gebaseerd is op afkeer van een bepaald aspect van onze ervaring. Er is iets wat we niet willen. En in onze afkeer tegen dat wat er ongewenst is huist ons lijden.

Tegengif tegen irritatie

Onze neiging is om ons te verzetten tegen irritatie of tegen de ervaring die ten grondslag ligt aan onze irritatie. In het Engels zegt men: ’What we resist persist’, oftewel waar we ons tegen verzetten houdt juist aan. Het is zaak dus om ook afkeer en irritatie als deel van onze ervaring te zien.

Het is terwijl het is en zolang het er is. Het is misschien onprettig, pijnlijk of erg vervelend. Het is niet meer dan logisch dat je dit liever niet zou willen voelen of ervaren. De irritatie of afkeer die je voelt is dus niet iets om je tegen te verzetten maar iets om eens met vriendelijke aandacht te onderzoeken. In dit onderzoek kun je je richten op het gevoel van irritatie of afkeer, waar voel je het in je lichaam, hoe sterk is het gevoel, beïnvloed het je gedachten, je stemming?

Ook kun je de irritatie dieper onderzoeken door te kijken welk aspect van je ervaring dit gevoel oproept. En zowel dit aspect als de meekomende afkeer vriendelijk gade te slaan, er geen oordeel over te hebben en het simpelweg te laten zijn voor wat het is. Het is een gevoel, en gevoelens zijn van voorbijgaande aard.

We hoeven onszelf er niet teveel mee te identificeren. Door het vriendelijk te zien komen, er liefdevol ruimte voor te maken zolang het er is, maken we de weg vrij om het ook weer te laten gaan.

 

Mindfulness en slapen – er is een link

Het is nationale slaapweek! Vandaag hoorde ik op de radio dat 30% van de mensen ‘s nachts regelmatig wakker is en dan ligt te piekeren. Niet een al te best tijdverdrijf voor de nachtelijke uren.

Mindfulness

In mijn werk als mindfulnesstrainer is één van de dingen die ik mensen leer mediteren. Mindfulness is namelijk een combinatie van oosterse meditatie technieken en westerse psychologische kennis  En in die hoedanigheid heb ik het vaak met mensen over slaap en slaperigheid!

We nemen weinig rust

Maar waar het bij mensen die ‘s nachts zo vaak wakker liggen er om draait om zo goed en zo lang mogelijk lekker te slapen, draait het bij mediteren nou juist om wakker en alert te blijven. En juist dat is voor veel mensen lastig. Wij zijn gewend zijn om in de hectiek van alledag door het leven heen te rennen.

Je gedachten gaan vaak door 

Vaak nemen we te weinig rust en zijn we altijd bezig. Zelfs als we momenten van ontspanning zoeken hebben we nog de neiging om dat zo te doen op een manier dat de geest toch bezig is. Een boek lezen, tv kijken. Soms doen we ‘niets’ maar als je goed kijkt naar het ‘niets’ doen zul je merken dat je geest toch doorwerkt.

Meditatie is niet je hoofd leeg maken

Meditatie associëren mensen vaak ten onrechte met ‘ je hoofd leeg maken’. Dit is een misverstand. Mediteren betekent dat je de tijd neemt om met je volledige aandacht aanwezig te zijn in het hier-en-nu, zonder oordeel en met een vriendelijke houding. Je neemt dus de tijd om te kijken naar dat wat er is. En als er op dat moment veel gedachten zijn dan aanschouw je dus al die gedachten.

Gevecht tegen de slaap

Echter is het zo dat de meeste mensen, als ze eenmaal gaan zitten om te mediteren, niet eens meer de tijd krijgen om zich gewaar te zijn van hun gedachten omdat ze zich gelijk slaperig gaan voelen! En de meditatie wordt vervolgens een gevecht tegen de slaap! Soms vallen mensen ook echt in slaap tijdens het mediteren. Vooral tijdens een liggende meditatie-oefening wordt er nog wel eens gesnurkt 🙂

Doen en Zijn

Hoe komt het nou dat ons lichaam en ons hoofd op stand slaperig gaan als wij een houding aannemen van niet-doen. In het gewone leven staan we altijd in de doe-modus, bij mediteren schakelijk we over naar de zijn-modus. En aangezien we dat niet gewend zijn kan het zijn dat onze geest het al snel saai vindt. We zijn zo gewend aan continue prikkels en gericht zijn op de buitenwereld dat we slaperig worden als we simpelweg gaan zitten en ons richten op onszelf en het moment. En het is juist dit gericht zijn op de buitenwereld en de hunkering naar continue prikkels die uitputting en slapeloosheid veroorzaakt.

Mediteren kan wel helpen om beter te slapen

Als je last hebt van slaapproblemen kan mindfulness je wel helpen om beter te slapen. Door mediteren word je je meer bewust van de signalen van stress en leer je beter met stress om te gaan. Dit kan je nachtrust ook weer ten goede komen. En mocht je door mediteren niet béter gaan slapen dan helpt het om anders met je slaapprobleem om te gaan.

Slapen helpt om te mediteren

Als je erg moe bent is het lastig om tijdens een meditatie wakker en alert te blijven. Het kan dan beter zijn om te gaan slapen dan te mediteren (mits de slaperigheid niet door slaapproblemen komt). Met een uitgerust lichaam is het makkelijker om mindful te zijn.

Aan elkaar vast

En zo zitten slapen en mediteren toch een beetje aan elkaar vast. Sinds ik mediteer slaap ik veel beter. En dat helpt om wakker en alert te zijn tijdens meditatie. Het één kan niet zonder het ander.

*Als je jezelf overgeeft aan dit ogenblik dan is dat eigenlijk hetzelfde als buiten de tijd stappen* – Jon Kabat Zinn

Meer lezen over mindfulness en slaapproblemen? Klik dan hier.

 

Heftige emoties – ‘a mindful approach’

We zijn allemaal wel eens erg boos, verdrietig of bang. Er gebeuren namelijk in ieders leven onprettige of nare dingen. Heftige emoties horen bij het leven maar hebben wel vaak de neiging om de boel als het ware over te nemen. De emotie is dan allesoverheersend.

Ons gedrag als we emotioneel zijn

Vaak is ons handelen wat voortkomt uit heftige emoties niet het handelen waar we, als we er achteraf op terugkijken, het meest tevreden over zijn. Dat is op zich niet vreemd. Heftige emoties zijn stressvol. En uit onderzoek is gebleken dat wij, als we onder stress staan, niet de beste besluiten nemen. Het gebied in onze hersenen wat helpt bij het nemen van rationele beslissingen functioneert onder stress namelijk niet al te best.

Heftige emoties – de val

De val waar we vaak in zitten als we heftige emoties ervaren is dat we de emotie willen begrijpen, we willen de oorzaak weten of een schuldige aanwijzen, we voeden de emotie door er veel over te gaan nadenken en we zoeken naar oplossingen om van de emotie af te komen. We duiken als het ware de emotie helemaal in. En juist al deze ‘acties’ zorgen ervoor dat de emotie langer blijft hangen en dat je je nog onprettiger gaat voelen.

Huis in brand

Edel Maex schrijft in zijn boek ‘Mindfulness – in de maalstroom van je leven’ dat heftige emoties als een brand zijn. Als je huis in brand staat en je gaat als eerste achter de dader/ooraak aan dan zal je huis afbranden. Veel beter is het om eerst te gaan blussen. Zo is het ook met onze emoties. We kunnen beter eerst onze emoties blussen omdat we, als we eerst achter de oorzaak aangaan, makkelijk kunnen opbranden.

Erkennen van de heftige emotie

Vroeger kreeg ik het advies van mijn moeder eerst tot 10 te tellen alvorens te reageren. Dat hielp soms. Maar heel vaak ook niet. Toch was het wel een wijs advies. De intentie van mijn moeder was mij te leren eerst te denken alvorens te doen. Haar goedbedoelde advies miste alleen een belangrijk element. Namelijk het erkennen van mijn gevoelens op dat moment.

Blussen – hoe doe je dat? 

Heftige emoties vragen namelijk onze aandacht en zorg. Zoals een moeder voor een huilende baby zorgt, zo zullen wij ook voor onze heftige emoties moeten zorgen. Een huilende baby leg je ook niet weg als het niet stil is geworden door het wiegen en je troostende stem. Je weet dat het kind toch de warmte en aandacht zal voelen en je troostende nabijheid voelt. Zo is het ook met onze emoties. We moeten de tijd nemen om ze ten volle te ervaren en ervoor te zorgen.

Blussen hoe doe je dat? 

Dit betekent dat we als eerste een pas op de plaats moeten maken om met vriendelijke aandacht naar de emotie te kijken, te voelen waar de emotie zich precies bevindt in ons lichaam, zien welke gedachten de emotie blijven voeden. We duiken niet het drama in maar nemen de tijd om vriendelijk naar het drama te kijken. We blijven erbij en ademen ermee. We geven de emotie onze warme, vriendelijke aandacht en troostende nabijheid. Net zoals de moeder geeft aan de huilende baby. En zo in het volledig toelaten erkennen en zorgen voor de emotie, krijgen we de gelegenheid om te kalmeren.

Uit de val – niet erin duiken maar ernaar kijken 

Zo stap je uit de val van de emotie. Door niet helemaal in de emotie te duiken, te stoppen met het zoeken van oorzaken en verklaringen en de emotie niet meer te voeden geef je jezelf de mogelijkheid de emotie toe te laten en jezelf te kalmeren. Emoties horen bij het leven, ze komen, veranderen van intensiteit en ze gaan ook weer.

Afstand opent nieuwe deuren

Niet meer het drama induiken maar met afstand naar het drama kijken opent nieuwe deuren en creëert andere inzichten, invalshoeken en mogelijkheden. Ons handelen zal dan veeleer gestoeld zijn op wijsheid. We zullen ons namelijk een stuk rustiger voelen en dat maakt dat onze hersenen ook weer beter staat zijn om rationale beslissingen te nemen.

Als je je manier van kijken naar de dingen verandert, veranderen de dingen waar je naar kijkt – Wayne Dyer

De basis van mindfulness – vriendelijkheid

Eén van de fundamenten van mindfulness is vriendelijkheid. Die vriendelijkheid kent verschillende facetten. Maar hoe doe je dat? En wat wordt er nu precies mee bedoeld?

Het leven beschouwen met mildheid

Ten eerste betekent het mildheid. Het leven met meer mildheid beschouwen dan wij doorgaans gewend zijn te doen. We beoefenen mildheid ten opzichte van ons zelf en anderen in die in zin dat we onze oordelen over onszelf en anderen zoveel mogelijk achterwege laten. Veel van onze oordelen over onszelf en de wereld zijn namelijk helemaal niet vriendelijk.

Oordelen nemen ruimte in

Ieder oordeel dat we vellen neemt wat ruimte in en vaak gaat die ruimte ten koste van vriendelijkheid. Dat dit een direct effect heeft op onszelf en onze manier van in het leven staan merken we vaak niet eens op! Mindfulness vraagt dus om een niet-oordelende houding. Zodat er wat meer ruimte in je hoofd over blijft. Die ruimte kunnen we dan vullen met vriendelijke aandacht voor dat wat er is, in plaats van, zoals we vaak gewend zijn, met oordelen over dat wat er is.

Niet-oordelen is lastig

Jezelf voornemen om niet te oordelen is overigens erg lastig. Onze oordelen komen vaak automatisch. Soms merken we oordelen niet eens op omdat we ze als ‘eigen’ ervaren, als een deel van onszelf of ons karakter. Dan merken we oordelen niet eens op voor wat ze zijn, namelijk gedachten.

Opmerkzaamheid

Bij mindfulness beoefenen we opmerkzaamheid ten opzichte van de oordelen die we hebben. We leren onze oordelen met vriendelijke aandacht op te merken als gedachten die er op dat moment zijn. Door vriendelijke aandacht te richten op onze oordelen kunnen we met meer wijsheid en vriendelijkheid beslissen door welke oordelen we ons moeten laten leiden. En de ‘niet-helpende’ oordelen kunnen we dan met vriendelijk aandacht aan ons voorbij laten gaat.

Vriendelijkheid voor onszelf

Tevens oefenen we om onze eigen ervaringen, gedachten, gevoelens en fysieke sensaties met vriendelijkheid tegemoet te treden. Vriendelijkheid voor hoe je bent is essentieel voor het beoefenen van mindfulness. Vaak zijn wij zo bezig met anders te willen zijn dan we daadwerkelijk zijn dat we onze eigen ervaringen, gedachten en gevoelens afkeuren. We willen beter zijn, het liefst de beste. We willen geen fouten maken, geen ongemak ervaren, niet boos worden.

Mag je zijn zoals je bent?

Uiteraard mag je de intentie hebben om van jezelf een ‘beter’ mens te maken. Maar bij mindfulness vragen we je om eerst eens te leren vriendelijk te zijn voor hoe je nu bent. Met al je goede en slechte eigenschappen. En met alle gedachten, gevoelens en fysieke sensaties die je hebt. Door vriendelijke aandacht te richten op alle facetten van je ervaring en jezelf toestaan te zijn precies zoals je bent kun je met meer wijsheid en vriendelijkheid beslissen door welk deel van je ervaring je je wilt laten leiden.

Eisen aan onszelf en de wereld

Wij eisen al snel dat het leven ons goedgezind moet zijn, dat we ons ten alle tijden goed en gelukkig moeten voelen. Als dat niet zo is willen wij graag een schuldige aanwijzen (de wereld, anderen of onszelf) en gaan we aan de slag om het ‘probleem’ op te lossen. Deels is dit uiteraard een zeer efficiënt mechanisme.

Vriendelijkheid voor dit moment

Maar dit mechanisme zou nog beter ingezet kunnen worden als we leren vriendelijk te zijn voor hoe de dingen nou eenmaal zijn, hoe het leven is en hoe je zelf bent. In dit moment. Met vriendelijkheid en de wijsheid die daarmee gepaard gaat kunnen we meer bereiken in de intenties die we hebben om de wereld en onszelf te ‘verbeteren’.

Eis niet dat je gelukkig moet zijn of dat de wereld goed moet zijn. Maar treedt jezelf en de wereld met vriendelijkheid tegemoet en je zult je steentje daar aan bijdragen.

Van een betere toekomst naar een goed hier-en-nu – Loesje

 

 

Slaapproblemen en mindfulness

Slaapproblemen beïnvloeden je functioneren. Eén nacht niet goed slapen kunnen we meestal nog wel opvangen maar als we meerdere nachten niet goed slapen dan merken we dit meteen. Vermoeidheid, prikkelbaarheid, een verminderd concentratievermogen en een gevoel van ‘watten in het hoofd’ zijn een aantal zaken die ik zelf opmerk als ik slecht geslapen heb. Mijn slaapproblemen zijn gelukkig altijd van tijdelijke aard en worden veroorzaakt door mijn kinderen die ‘s nachts soms lopen te spoken.

Chronisch slaapgebrek

Er zijn echter mensen voor wie slapen een chronisch probleem is geworden. Zij slapen altijd slecht in, of zijn juist erg vroeg wakker. Of worden midden in de nacht wakker en kunnen vervolgens niet meer in slaap komen. Soms vallen ze dan tegen het ochtendgloren weer in slaap om vervolgens doodmoe te zijn als de wekker gaat. Ook kunnen mensen ‘s nachts zo onrustig slapen dat ze niet goed uitrusten.

Oorzaken slapeloosheid

Slapeloosheid kan veel uiteenlopende oorzaken hebben, bijvoorbeeld spanningen, jetlag, onregelmatige werktijden, teveel alcohol of koffie, te veel roken, pijn, lichamelijke ongemakken of sommige medicijnen. Bij kortdurende slapeloosheid (minder dan drie weken) is vaak nog wel een aanleiding of oorzaak te achterhalen. Bij chronische slaapklachten kunnen meerdere factoren een rol spelen, maar vaak is niet bekend waarom iemand niet goed meer kan slapen.

Wat er aan te doen

Op internet zijn een heleboel tips te vinden voor mensen die last hebben van chronisch slaapgebrek. Ook worden er door de GGD/GGZ slaapcursussen gegeven.

 

Mindfulness

Een van de redenen waarom slaapproblemen erger kunnen worden zijn negatieve gedachten. Die kunnen al beginnen bij of voor het naar bed gaan. De gedachte: ‘als ik nu weer niet genoeg slaap dan kan ik morgen niet goed functioneren’ verhoogt de spanning en de kans om rustig in te slapen neemt daardoor af. Mindfulness leert je om je gewaar te worden van deze gedachten en er op een andere manier mee om te gaan.

Mindful met slaapproblemen omgaan

Hoe doe je dat? Als eerste is het belangrijk om op te merken welke (negatieve) gedachten je hebt over het slapen. Deze gedachten zijn vaak een onderdeel geworden van het probleem. Vaak zijn er veel gedachten over het slapen dat persé moet gebeuren. Dit kan milder gemaakt worden door jezelf een goede nachtrust te wensen, wat niet betekent dat je ook de hele nacht moet slapen. Als je je lichaam ten ruste legt, rust je ook uit, daar hoef je niet perse voor te slapen.

 

Mediteren als je niet kan slapen

Om je geest ook uit te laten rusten kun je een meditatie oefening doen als je niet kan slapen. Je kunt de bodyscan doen, wat yogaoefeningen met aandacht of een zitmeditatie. Welke meditatie je kiest maakt niet uit. Het zal logischer lijken om een bodyscan te doen omdat je daarbij in bed kunt blijven liggen maar het kan juist prettig zijn om je bed uit te gaan en een zitmeditatie te doen.

Mediteren doe je niet om in slaap te komen!

Belangrijk is dat je je realiseert dat je de meditatie doet om je geest te laten rusten niet om in slaap te komen! Je neemt de tijd om volledig te zijn met dat wat er is, met een accepterende houding en zonder oordeel. Je verwelkomt als het ware je slaapprobleem en laat het verzet hiertegen los.

Resultaten

Mindfulness biedt geen kant en klare oplossing voor slaapproblemen. Helaas zijn die er ook niet. Mindfulness biedt wel een manier om met slaapproblemen om te gaan. Sommige deelnemers aan mijn trainingen gingen al tijdens de training gelijk beter slapen. Maar dat is geen garantie dat dat bij iedereen zo is. Een andere deelnemer aan de training zei aan het eind van de training: ‘Ik slaap nog steeds niet goed maar ik heb er minder last van’.

*Als je jezelf overgeeft aan dit ogenblik, Dan is dat eigenlijk hetzelfde als buiten de tijd stappen* – Jon Kabat-Zinn


 

Mindfulness – een kwestie van doen!

Tijdens de mindfulness training benadrukken we altijd dat mindfulness in je leven brengen een kwestie van oefenen, oefenen en nog eens oefenen is. Dat, en je moet er aan denken. Dat wil zeggen, op regelmatige tijden in je dag een moment van aandacht nemen, zodat je even stopt met functioneren op de automatische piloot.

Lastig

Gedurende de mindfulness training ervaren mensen al hoe moeilijk dit is. De eerste week krijg je namelijk de opdracht mee om de eerste hap van een maaltijd met aandacht te eten. Dat lijkt een simpele opdracht. Maar in de hectiek van het leven ben je vaak al halverwege de maaltijd voordat je er aan denkt dat je de eerste hap met aandacht zou eten.

Steun

Gedurende 8 weken oefen je verschillende vormen van mindfulness meditatie. Je leert zittend, liggend en lopend te mediteren. Je oefent iedere dag. Zonder oefenen geen mindfulness. Zo simpel is het. Het effect van de training valt of staat met oefenen. Dat is intensief en niet makkelijk. Tijdens de training heb je je groepsgenoten waar je je ervaringen mee kunt delen, die met hetzelfde bezig zijn als jij en die net als jij het soms lastig vinden het oefenen in te passen. Ervaringen hierover delen en elkaars oplossingen horen is een krachtige ondersteuning bij je eigen meditatiebeoefening.

Je eigen meditatie ritme vinden

Na de 8-weekse training begint het pas echt. Want nu moet je, zonder structuur van de training het mediteren in je dagelijkse leven inpassen. Op een manier die bij je past. Dagelijks 45 minuten mediteren, zoals we doen tijdens de training, is voor weinigen van ons haalbaar op lange termijn. Dus moet je gaan zoeken naar je eigen meditatie ritme. Kiezen welke oefeningen je wanneer en hoe lang gaat doen.

Doen: zo makkelijk en tegelijkertijd zo moeilijk

En dan? Dan is het een kwestie van doen! Echt, meer is het niet. Zo makkelijk en tegelijkertijd zo moeilijk. Want juist in hectische en drukke tijden is het makkelijk om te denken dat je geen tijd hebt om ook nog te mediteren. Het helpt als je duidelijk hebt wat het mediteren je oplevert. Simpelweg discipline om toch dat te doen waar je eigenlijk geen zin in hebt en er gedurende de dag aan te denken (desnoods middels het alarm van je mobiele telefoon) zijn allemaal zaken die je kunnen helpen het te blijven doen!

Opfrisavonden

Eens per maand organiseer we in Mindfulness Centrum Alphen een opfrisavond. Dit is voor iedereen die de training heeft gevolgd. Weer oefenen in een groep, je problemen, valkuilen of creatieve oplossingen kunnen delen werkt voor veel mensen als steuntje in de rug. Het kan je helpen het te blijven doen! Voor data van de avonden kijk hier.

Zoals Mahatma Ghandi zei: *Als ik het te druk heb dan betekent dit dat ik meer moet mediteren*

 

 

Nog een misverstand over mindfulness: ‘mediteren is je hoofd leeg maken’

De mindfulness training is een combinatie van oosterse meditatietechnieken en westerse psychologische kennis. Leren mediteren is dus een onderdeel van de mindfulness training. Ik kom echter nogal eens wat vooroordelen of misverstanden tegen als het over meditatie gaat. In mijn vorige blog heb ik al twee misverstanden ontmaskerd. Hier volgt nog een hardnekkig misverstand.

Mediteren is niks voor mij want mijn gedachten gaan altijd door – bij mediteren moet je je hoofd leeg maken, dat lijkt me wel fijn maar dat kan ik dus niet

Veel mensen denken dat mediteren te maken heeft met ‘niet denken’, lekker je hoofd leeg maken. Het tegendeel is echter waar. Meditatie gaat niet over ‘niet denken’ maar juist over opmerken dat je denkt! Het grootste gedeelte van de tijd zijn wij ons niet bewust van onze gedachten en gedachtepatronen. Ze komen automatisch. We kiezen niet om ze te denken, ze zijn er gewoon.

Gedachten

Vaak vinden we onze gedachten ook erg belangrijk, hebben we het idee dat we er iets mee ‘moeten’. Soms kunnen we ook van onze eigen gedachten schrikken, bijvoorbeeld als je iets onaardigs over iemand denkt. We leven in een maatschappij waarbij we veel waarden hechten aan ons verstand en het product van onze geest, namelijk onze gedachten.

40.000 tot 60.000 gedachten op een dag

Als je echter weet dat we gemiddeld per dag 40.000 tot 60.000 gedachten hebben dan kun je je voorstellen dat het onmogelijk is dat al deze gedachten diepzinnige wijsheden over jezelf of het leven bevatten. De meeste gedachten zijn overbodige ballast of erger nog, soms zorgen ze zelfs voor problemen in je leven.

De malende geest

En het grappige is: als onze gedachten ons problemen bezorgen dan proberen we die problemen op te lossen door nog meer te gaan denken! En zo kan een vicieuze cirkel ontstaan van piekeren, een malende geest die moeilijk nog tot rust te manen is.

Kijken naar de wolkenhemel

In meditatie neem je de tijd om je gewaar te worden van je gedachten. Je merkt ze op, ziet hoe ze komen en kijkt hoe ze weer gaan. Net zoals je naar de wolken kunt kijken, zo kijk je bij meditatie naar je gedachten. Je kunt patronen in je gedachten zien net zoals je soms vormen in de wolken kunt zien.

Gedachten komen en gaan

Zoals wolken komen en gaan, zo zul je zien dat gedachten komen en gaan. Sommige gedachten blijven langer hangen en het effect ervan zal duidelijker zijn dan bij vluchtige of neutrale gedachten. Bij meditatie duik je niet in de inhoud van de gedachten maar je kijkt naar hun kwaliteit en het effect ervan op jou. Je onderneemt geen actieve pogingen om ze te veranderen of weg te krijgen. Je laat ze er zijn en neemt ze waar. That’s it!

Waarom zou je mediteren?

Veel mensen vinden dit zo radicaal anders dat ze twijfelen aan het nut ervan. Waarom zou je dat doen? Een goede reden: meditatie zorgt ervoor dat je meer bewust wordt van je gedachten en gedachtepatronen. Daardoor krijg je een keuze in je reactie erop. Je kunt kiezen welke gedachten je je dag en je stemming laat bepalen. En kunnen kiezen geeft vrijheid en ruimte in je hoofd!

Je bent niet verantwoordelijk voor wat je denkt maar je kunt wel zelf bepalen hoe je met je gedachten omgaat!


 

Wat is mindfulness niet. Twee misverstanden over meditatie:

De mindfulness training is een combinatie van oosterse meditatietechnieken en westerse psychologische kennis. Leren mediteren is dus een onderdeel van de mindfulness training. Ik kom echter nogal eens wat vooroordelen of misverstanden tegen als het over meditatie gaat. Bij deze twee ervan ontmaskerd.

1) Mediteren is zweverig – daar houd ik niet van – dat is niks voor mij

Zweverig is een woord wat ik vaak hoor als het over mediteren gaat. Dit komt misschien ook omdat er een zeer grote verscheidenheid aan alternatieve therapieën is die gebaseerd zijn op allerlei theorieën die geen enige vorm van wetenschappelijk onderbouwing hebben.

Mindfulness hoort daar niet bij. Mindfulness is al veel onderzocht en wordt nog steeds volop onderzocht. Het is gebleken uit wetenschappelijk onderzoek dat niet alleen mensen met stress en spanningsklachten baat hebben bij het volgen van een mindfulness training maar ook mensen die zwaardere klachten hebben en al meerdere depressies hebben gehad.

Mediteren is verder erg ‘down to earth’. We branden geen wierook, er hoeft geen boeddha aan te pas te komen, er wordt geen ohm gezongen, je hoeft geen lange bloemetjesjurk aan, al mag dat overigens allemaal wel :-). Je raakt niet in trance en zweeft niet weg. Kortom mediteren houdt je in het hier-en-nu. Aardser kan niet, toch?!

2) Meditatie is voor mensen die niets te doen hebben – ik heb daar geen tijd voor

We leven in een hectische tijd. Alles gaat snel, we moeten en willen veel. En vaak rennen we onszelf voorbij. Juist daardoor kun je het idee krijgen dat je geen tijd hebt om te sporten, leuke dingen te doen, te weinig tijd hebt voor je vrienden of ontspanning laat staan dat je ook nog tijd hebt om te gaan mediteren.

En dat klopt ook vaak. We rennen maar door. Het gaat hier echter niet om tijd maar om prioriteit. Tijd heb je niet, die moet je maken. En juist omdat we vaak zo aan het rennen zijn is het belangrijk om tijd te maken voor de zaken die ervoor zorgen dat je zicht krijgt op je eigen levenstempo en ervoor zorgen dat je niet opbrand.

Mediteren gaat je geen ontspanning geven maar wel een helder zicht op wat je aan het doen bent en de keuzes die je daarin kunt maken. Door meditatie kun je midden in de hectiek en drukte van alledag de rust in jezelf blijven voelen, zonder dat je gelijk een stap terug hoeft te doen.

Als je een mindfulness training gaat volgen wordt er een behoorlijke tijdsinvestering van je gevraagd. Een uur per dag, 6 dagen per week. Dat is veel als je het al druk hebt. Je krijgt er dan nog een puntje bij op je ‘to do’ list. Aan het eind van de training ga je echter je mindfulnessbeoefening aanpassen aan je eigen leven, op een manier die bij jou past.

Mindful zijn kun je op elke plek en in elke situatie, daar hoef je niet perse voor op een kussen te gaan zitten! Door mindfulness word je niet minder druk maar je maakt je minder druk! Om dit te leren zul je eerst echter wel tijd moeten investeren. Prioriteiten stellen dus.

 

Mindfulness en de mindfulnesstraining – indicaties

(naar aanleiding van de uitzending ‘ Iedereen depressief’ oorzaken en gevolgen)

‘Iedereen depressief’ – oorzaken en gevolgen

Dinsdagavond 27 december zond de VPRO de documentaire ‘Iedereen depressief’ uit. Hierin worden verschillende experts en patiënten geïnterviewd over het thema depressie. Oorzaken en gevolgen worden vanuit meerdere invalshoeken belicht. De documentaire geeft een indringend en aangrijpend beeld van de gevolgen van een depressie op iemands leven, werk en relatie.

Depressie komt veel voor

Eén op de vijf Nederlanders krijgt in zijn leven te maken met een depressie of angstklacht. Er kunnen meerdere oorzaken voor een depressie zijn maar één ding is duidelijk. Depressieve klachten hebben grote gevolgen en komen heel veel voor.

Anti depressiva

Het slikken van anti-depressiva is de meest geschikte behandeling voor mensen met een ernstige depressie maar is niet een oplossing voor iedereen met sombere/depressieve gevoelens. Voor mensen met een ernstige depressie is het echter vaak wel de eerste stap om uit het dal van een depressie te klimmen.

Depressie en mindfulness

In de documentaire wordt ook mindfulness meerdere keren genoemd. Mindfulness kan ingezet worden bij de behandeling van lichte tot matige depressieve klachten. Als iemand midden in een ernstige depressie zit is het vaak niet aan te raden gelijk met een mindfulnesstraining te beginnen. Pillen en praten is dan een betere optie. Voor het volgen van de mindfulnesstraining heb je energie nodig plus het vermogen om je aandacht ergens op te kunnen richten. In een ernstige depressie is dat vaak niet meer mogelijk en is het noodzakelijk om eerst hier weer uit te komen alvorens te starten met een mindfulnesstraining.

Indicaties mindfulness training

De mindfulnesstraining is voor iedereen die willen leren omgaan met stress, spanningsklachten, negatieve of angstige gedachten en gevoelens, piekeren, pijn, slaapproblemen, vermoeidheid en burnoutklachten. Er zijn echter ook contra-indicaties, mindfulness is niet altijd voor iedereen geschikt.

Kennismakingsgesprek

Iedere mindfulnesstrainer zal daarom voor aanvang van de training een kennismakingsgesprek met de deelnemer voeren. Hierin wordt bekeken wat de reden van aanmelding is, kan gekeken worden of het inderdaad een goede keuze is om de training te gaan volgen en kunnen vragen worden beantwoord. Als je je hebt aangemeld voor een mindfulnesstraining en de trainer houdt geen kennismakingsgesprek dan heb je redenen om aan de kwaliteit van de trainer te twijfelen.

Iedereen depressief

VPRO Thema: Iedereen depressief

800.000 mensen in Nederland lijden aan een depressie. Dat is ongeveer het inwonersaantal van de stad Amsterdam. Liefst een miljoen mensen slikt bovendien anti-depressiva. Wat is er toch met ons aan de hand?

In een 85 minuten durende thema-uitzending legt de VPRO oorzaak en gevolg van depressies bloot. Zijn we met z’n allen watjes geworden en is depressiviteit modieuze aanstellerij, is de ziekte de rekening die we betalen voor de torenhoge eisen die we vandaag de dag aan onszelf en elkaar stellen of is depressiviteit vooral genetisch bepaald? In deze uitzending zoeken we een antwoord op de vraag hoe het toch mogelijk is dat we ondanks alle rijkdom en welvaart toch zo bedreigd worden door depressiviteit.

Iedereen depressief was dinsdag 28 december om 20.25 uur te zien op Nederland 2. De uitzending kan hier online bekeken worden.