Oordelen – de truc die je geest met je uithaalt

Op deze druilerige zaterdag, de laatste van de kerstvakantie, loop ik richting papiercontainer. Van veraf zie ik een chic uitziende dame in een duur uitziend joggingpak met bijpassend duur uitziend sportjack die uit een peperdure auto meerdere tassen vol met papier en lege flessen tilt.

Op zich niet echt een heel vreemd straatbeeld als je bedenkt dat de containers aan het begin van een wijk staan waar aan het einde veel dure huizen te vinden zijn. Het feit dat ons huis vlakbij deze containers ligt zegt tevens iets over de grootte ervan.

Terwijl ik met mijn stapeltje papier in mijn handen op haar afloop (dat is het voordeel van dichtbij de container wonen, je kunt er lopend naar toe met een te dragen stapel) vraag ik me af wat het toch is dat sommige vrouwen er zo chic uit blijven zien, zelfs als ze in joggingpak met verwarde (duidelijk geblondeerde) haren bij de papier en glascontainer staan. Lees meer

Heftige emoties – ‘a mindful approach’

We zijn allemaal wel eens erg boos, verdrietig of bang. Er gebeuren namelijk in ieders leven onprettige of nare dingen. Heftige emoties horen bij het leven maar hebben wel vaak de neiging om de boel als het ware over te nemen. De emotie is dan allesoverheersend.

Ons gedrag als we emotioneel zijn

Vaak is ons handelen wat voortkomt uit heftige emoties niet het handelen waar we, als we er achteraf op terugkijken, het meest tevreden over zijn. Dat is op zich niet vreemd. Heftige emoties zijn stressvol. En uit onderzoek is gebleken dat wij, als we onder stress staan, niet de beste besluiten nemen. Het gebied in onze hersenen wat helpt bij het nemen van rationele beslissingen functioneert onder stress namelijk niet al te best.

Heftige emoties – de val

De val waar we vaak in zitten als we heftige emoties ervaren is dat we de emotie willen begrijpen, we willen de oorzaak weten of een schuldige aanwijzen, we voeden de emotie door er veel over te gaan nadenken en we zoeken naar oplossingen om van de emotie af te komen. We duiken als het ware de emotie helemaal in. En juist al deze ‘acties’ zorgen ervoor dat de emotie langer blijft hangen en dat je je nog onprettiger gaat voelen.

Huis in brand

Edel Maex schrijft in zijn boek ‘Mindfulness – in de maalstroom van je leven’ dat heftige emoties als een brand zijn. Als je huis in brand staat en je gaat als eerste achter de dader/ooraak aan dan zal je huis afbranden. Veel beter is het om eerst te gaan blussen. Zo is het ook met onze emoties. We kunnen beter eerst onze emoties blussen omdat we, als we eerst achter de oorzaak aangaan, makkelijk kunnen opbranden.

Erkennen van de heftige emotie

Vroeger kreeg ik het advies van mijn moeder eerst tot 10 te tellen alvorens te reageren. Dat hielp soms. Maar heel vaak ook niet. Toch was het wel een wijs advies. De intentie van mijn moeder was mij te leren eerst te denken alvorens te doen. Haar goedbedoelde advies miste alleen een belangrijk element. Namelijk het erkennen van mijn gevoelens op dat moment.

Blussen – hoe doe je dat? 

Heftige emoties vragen namelijk onze aandacht en zorg. Zoals een moeder voor een huilende baby zorgt, zo zullen wij ook voor onze heftige emoties moeten zorgen. Een huilende baby leg je ook niet weg als het niet stil is geworden door het wiegen en je troostende stem. Je weet dat het kind toch de warmte en aandacht zal voelen en je troostende nabijheid voelt. Zo is het ook met onze emoties. We moeten de tijd nemen om ze ten volle te ervaren en ervoor te zorgen.

Blussen hoe doe je dat? 

Dit betekent dat we als eerste een pas op de plaats moeten maken om met vriendelijke aandacht naar de emotie te kijken, te voelen waar de emotie zich precies bevindt in ons lichaam, zien welke gedachten de emotie blijven voeden. We duiken niet het drama in maar nemen de tijd om vriendelijk naar het drama te kijken. We blijven erbij en ademen ermee. We geven de emotie onze warme, vriendelijke aandacht en troostende nabijheid. Net zoals de moeder geeft aan de huilende baby. En zo in het volledig toelaten erkennen en zorgen voor de emotie, krijgen we de gelegenheid om te kalmeren.

Uit de val – niet erin duiken maar ernaar kijken 

Zo stap je uit de val van de emotie. Door niet helemaal in de emotie te duiken, te stoppen met het zoeken van oorzaken en verklaringen en de emotie niet meer te voeden geef je jezelf de mogelijkheid de emotie toe te laten en jezelf te kalmeren. Emoties horen bij het leven, ze komen, veranderen van intensiteit en ze gaan ook weer.

Afstand opent nieuwe deuren

Niet meer het drama induiken maar met afstand naar het drama kijken opent nieuwe deuren en creëert andere inzichten, invalshoeken en mogelijkheden. Ons handelen zal dan veeleer gestoeld zijn op wijsheid. We zullen ons namelijk een stuk rustiger voelen en dat maakt dat onze hersenen ook weer beter staat zijn om rationale beslissingen te nemen.

Als je je manier van kijken naar de dingen verandert, veranderen de dingen waar je naar kijkt – Wayne Dyer

Over de kracht van kwetsbaarheid in relatie tot veerkracht

Deze TEDtalk (ideas worth spreading) gaat over kwetsbaarheid en veerkracht. Wat maakt dat een mens de last kan dragen die hij te dragen krijgt van het leven. Waarom lukt het sommige mensen wel. En waarom gaan sommige mensen zo zwaar gebukt onder de last van het leven dat zij psychisch ziek worden. Bene Brown, een wetenschapper die onderzoek doet naar veerkracht, vertelt hier met veel humor over de uitkomsten van haar onderzoek, terwijl ze ook haar eigen ervaringen deelt. Zeer de moeite waard om te kijken. De talk is in het engels (duidelijk en verstaanbaar gesproken) en duurt 20 minuten. Klik op onderstaande link om de TEDtalk te bekijken.

 

Kennis versus wijsheid

‘Mooi! Dat is een echte doordenker!’ Deze reactie kreeg ik van een volger toen ik de #mindfulnesstweet op twitter had geplaatst: *Als een gewoon mens tot kennis komt, wordt hij een wijze. Als een wijze tot kennis komt, wordt hij een gewoon mens* Inderdaad een echte doordenker.

Wijs is veel kennis hebben

Want wat wordt ermee bedoeld? Het eerste is best duidelijk. In onze westerse wereld zijn we het daar wel over eens. Een wijs mens is iemand die veel kennis vergaard heeft. Iemand die die kennis ook weet over te dragen door er les over te geven, onderzoek in gedaan te hebben en erover te publiceren. We vinden iemand nog wijzer als hij ook titels voor zijn naam heeft.

Evidence based, ‘bewezen wijs’

Een Professor, Doctor heeft zijn of haar sporen verdiend. Die heeft bewezen zeer wijs te zijn. In de westerse wereld geloven we in be-wijs. Als iets bewezen kan worden dan zijn wij bereid het te erkennen. Waar we in de gezondheidszorg tegenwoordig zweren bij ‘evidence based’ zorg zo zweren we bij de ‘evidence based’ wijzen in onze maatschappij.

 

Wijsheid vastgeplakt aan kennis

Maar wat zou er bedoeld worden met het tweede deel? Als een wijze tot kennis komt, wordt hij een gewoon mens. Dat is voor onze westerse denkwijze een lastige. Want als je wijsheid aan kennis vastplakt en ervan uitgaat dat de gewone mens niet zoveel kennis heeft, we zijn tenslotte niet allemaal Prof. Dr., hoe kan dan de wijze gewoon zijn?

Wijsheid en kennis, niet perse hetzelfde

Ergens diep van binnen voelen we misschien wel dat het klopt. En weten we wel dat er ook hele wijze mensen zijn die niet zoveel titels voor hun naam hebben. En dat mensen met veel titels voor hun naam niet altijd even wijs handelen. Heel gewone mensen kunnen hele wijze dingen doen. Mensen die niet zoveel kennis vergaart hebben en toch dingen weten.

 

Niet alles valt te bewijzen

Want een wijs mens die tot kennis komt over het leven wordt een gewoon mens. Een mens die weet dat niet alles in het leven valt te verklaren. Dat de menselijke geest en menselijke daden niet altijd “evidence-based’ zijn maar daarom niet minder waardevol. Het is een mens die weet dat het geluk schuilt in het gewone, dagelijkse leven. Kunnen genieten van de kleine dingen in ‘het gewone leven’. Aandacht hebben voor, én geven aan, de dingen en de mensen om je heen, gewoon in het hier-en-nu.

Al je daden doen er toe

Een wijs mens weet dat al je daden ertoe doen, ook al is dat niet bewezen. Hij weet dat compassie en menselijkheid van wezenlijk belang zijn in dit leven. Dat het belangrijk is om vriendelijk te zijn. En dat het hebben van een groot hart je verder brengt dan bitterheid en haat. Een wijs mens weet dat het zijn taak is om in dit korte aardse leven zijn leven zo goed mogelijk te leiden. Met al het lijden wat daarbij komt. En alle vreugde en geluk. Een wijs mens weet dat alles komt en ook alles weer gaat. Altijd.

Een dieper weten

Een wijs mens weet dat het enige wat telt uiteindelijk is het leven weer te verlaten met een gevoel van tevredenheid, mensen achter te laten die je zullen missen, goede daden te hebben verricht, vriendelijkheid te hebben uitgedragen en zo iets te hebben bijgedragen aan deze aarde wat van wezenlijk belang is, het vermogen tot gewoon te zijn. Klein te zijn en daardoor groot te zijn. Kortom een gewoon mens die een een verschil heeft gemaakt. En die dat gewoon diep van binnen wist. Dat is werkelijke wijsheid.

De aarde schuilt in een korrel zand, het heelal in een bloemblad puur, de oneindigheid in de palm van uw hand en de eeuwigheid in een uur. – William Blake

 

 

Mindfulness en stress – gaat dat samen?

Vorige week plaatste ik op twitter het volgende #mindfulnessweetje : *Je kunt het heden verwoesten door je veel zorgen te maken over de toekomst* Er kwam een reactie van een volger met daarin de vraag: ‘hoe doe ik dat nou op het moment dat er nou eenmaal veel stress is waar ik niet omheen kan? Deze vraag inspireerde me tot het schrijven van dit blog.

Onze eerste reactie op stress

Een primaire menselijke reactie als we iets onprettigs ervaren is ervan weg te willen. We willen dat het ophoudt of vinden het het niet mag (zou mogen) gebeuren. Kortom we zetten ons fysiek en geestelijk schrap. We ervaren weerstand tegen dat wat IS. In schema ziet dat er als volgt uit:

 

 

Weerstand maakt het lastiger

Het gevolg is dat de onprettige situatie vaak alleen nog maar onprettiger wordt of lastiger om mee om te gaan. De weerstand die we opwerpen tegen hoe het IS maakt het zeker niet makkelijker om ons te verhouden tot dat wat er IS. Sterker nog soms wordt door onze weerstand het alleen maar nog moeilijker om met de moeilijke situatie of lastige gevoelens om te gaan. Het schema gaat er dan als volgt uit zien:

 

 

Draagkracht

Gaat mindfulness me hierbij helpen is een veelgestelde vraag. Als iets vervelend is dan zal dit door mindful te zijn, niet minder vervelend worden. We kunnen nou eenmaal niet om vervelende dingen heen in ons leven of we willen of niet. Maar wat we wel kunnen leren is er minder last van te hebben. Ons er niet door mee te laten sleuren maar het als het ware leren te (ver)dragen. Mindfulness geeft je meer kracht om de last die het leven je soms te dragen geeft, te leren dragen.

Aandacht

Hoe? Door het opgeven van weerstand. De weerstand die je voelt tegen hoe het IS te laten gaan, zodat alleen hoe het IS over blijft. Je neemt de tijd om de moeilijke situatie en/of de moeilijke gevoelens volledig te ervaren, ze te onderzoeken met vriendelijke aandacht zonder gelijk iets te willen veranderen. Door de tijd te nemen de situatie ten volle te ervaren zonder weerstand toe te voegen, geef je jezelf de mogelijkheid om vanuit rust en wijsheid met de situatie om te gaan.

Winst

Wat je wint is energie. De energie die normaal ging zitten in het verzetten tegen ‘het onprettige’ kun je nu benutten voor een eventueel actieplan. Zo kun je kijken of het nodig is om dingen te veranderen om je stress te verminderen. Doordat je meer rust hebt gecreëerd in de momenten van stress en je weerstand er tegen opgeeft, geef je jezelf ook de mogelijkheid om er achter te komen wat voor jou op dit moment goed is om te doen.

Wijsheid

Als je blijft hangen in verzet kun je daar nooit achter komen. Bij mindfulness gaan we ervan uit dat jij de enige bent die echt weet wat goed is voor jou. Mits je jezelf de rust, ruimte en stilte gunt en de tijd neemt om daar achter te komen. Daar hoef je niet naar te zoeken. Want die wijsheid over jezelf zit gewoon in jou. Als je de tijd neemt om stil te zijn dan creëer je de mogelijkheid om jezelf te horen.

Stilte verlicht je levenspad. Door niet te spreken, zie je duidelijker. – Ghandi


 

De basis van mindfulness – vriendelijkheid

Eén van de fundamenten van mindfulness is vriendelijkheid. Die vriendelijkheid kent verschillende facetten. Maar hoe doe je dat? En wat wordt er nu precies mee bedoeld?

Het leven beschouwen met mildheid

Ten eerste betekent het mildheid. Het leven met meer mildheid beschouwen dan wij doorgaans gewend zijn te doen. We beoefenen mildheid ten opzichte van ons zelf en anderen in die in zin dat we onze oordelen over onszelf en anderen zoveel mogelijk achterwege laten. Veel van onze oordelen over onszelf en de wereld zijn namelijk helemaal niet vriendelijk.

Oordelen nemen ruimte in

Ieder oordeel dat we vellen neemt wat ruimte in en vaak gaat die ruimte ten koste van vriendelijkheid. Dat dit een direct effect heeft op onszelf en onze manier van in het leven staan merken we vaak niet eens op! Mindfulness vraagt dus om een niet-oordelende houding. Zodat er wat meer ruimte in je hoofd over blijft. Die ruimte kunnen we dan vullen met vriendelijke aandacht voor dat wat er is, in plaats van, zoals we vaak gewend zijn, met oordelen over dat wat er is.

Niet-oordelen is lastig

Jezelf voornemen om niet te oordelen is overigens erg lastig. Onze oordelen komen vaak automatisch. Soms merken we oordelen niet eens op omdat we ze als ‘eigen’ ervaren, als een deel van onszelf of ons karakter. Dan merken we oordelen niet eens op voor wat ze zijn, namelijk gedachten.

Opmerkzaamheid

Bij mindfulness beoefenen we opmerkzaamheid ten opzichte van de oordelen die we hebben. We leren onze oordelen met vriendelijke aandacht op te merken als gedachten die er op dat moment zijn. Door vriendelijke aandacht te richten op onze oordelen kunnen we met meer wijsheid en vriendelijkheid beslissen door welke oordelen we ons moeten laten leiden. En de ‘niet-helpende’ oordelen kunnen we dan met vriendelijk aandacht aan ons voorbij laten gaat.

Vriendelijkheid voor onszelf

Tevens oefenen we om onze eigen ervaringen, gedachten, gevoelens en fysieke sensaties met vriendelijkheid tegemoet te treden. Vriendelijkheid voor hoe je bent is essentieel voor het beoefenen van mindfulness. Vaak zijn wij zo bezig met anders te willen zijn dan we daadwerkelijk zijn dat we onze eigen ervaringen, gedachten en gevoelens afkeuren. We willen beter zijn, het liefst de beste. We willen geen fouten maken, geen ongemak ervaren, niet boos worden.

Mag je zijn zoals je bent?

Uiteraard mag je de intentie hebben om van jezelf een ‘beter’ mens te maken. Maar bij mindfulness vragen we je om eerst eens te leren vriendelijk te zijn voor hoe je nu bent. Met al je goede en slechte eigenschappen. En met alle gedachten, gevoelens en fysieke sensaties die je hebt. Door vriendelijke aandacht te richten op alle facetten van je ervaring en jezelf toestaan te zijn precies zoals je bent kun je met meer wijsheid en vriendelijkheid beslissen door welk deel van je ervaring je je wilt laten leiden.

Eisen aan onszelf en de wereld

Wij eisen al snel dat het leven ons goedgezind moet zijn, dat we ons ten alle tijden goed en gelukkig moeten voelen. Als dat niet zo is willen wij graag een schuldige aanwijzen (de wereld, anderen of onszelf) en gaan we aan de slag om het ‘probleem’ op te lossen. Deels is dit uiteraard een zeer efficiënt mechanisme.

Vriendelijkheid voor dit moment

Maar dit mechanisme zou nog beter ingezet kunnen worden als we leren vriendelijk te zijn voor hoe de dingen nou eenmaal zijn, hoe het leven is en hoe je zelf bent. In dit moment. Met vriendelijkheid en de wijsheid die daarmee gepaard gaat kunnen we meer bereiken in de intenties die we hebben om de wereld en onszelf te ‘verbeteren’.

Eis niet dat je gelukkig moet zijn of dat de wereld goed moet zijn. Maar treedt jezelf en de wereld met vriendelijkheid tegemoet en je zult je steentje daar aan bijdragen.

Van een betere toekomst naar een goed hier-en-nu – Loesje