Mindfulness en stress – gaat dat samen?

Vorige week plaatste ik op twitter het volgende #mindfulnessweetje : *Je kunt het heden verwoesten door je veel zorgen te maken over de toekomst* Er kwam een reactie van een volger met daarin de vraag: ‘hoe doe ik dat nou op het moment dat er nou eenmaal veel stress is waar ik niet omheen kan? Deze vraag inspireerde me tot het schrijven van dit blog.

Onze eerste reactie op stress

Een primaire menselijke reactie als we iets onprettigs ervaren is ervan weg te willen. We willen dat het ophoudt of vinden het het niet mag (zou mogen) gebeuren. Kortom we zetten ons fysiek en geestelijk schrap. We ervaren weerstand tegen dat wat IS. In schema ziet dat er als volgt uit:

 

 

Weerstand maakt het lastiger

Het gevolg is dat de onprettige situatie vaak alleen nog maar onprettiger wordt of lastiger om mee om te gaan. De weerstand die we opwerpen tegen hoe het IS maakt het zeker niet makkelijker om ons te verhouden tot dat wat er IS. Sterker nog soms wordt door onze weerstand het alleen maar nog moeilijker om met de moeilijke situatie of lastige gevoelens om te gaan. Het schema gaat er dan als volgt uit zien:

 

 

Draagkracht

Gaat mindfulness me hierbij helpen is een veelgestelde vraag. Als iets vervelend is dan zal dit door mindful te zijn, niet minder vervelend worden. We kunnen nou eenmaal niet om vervelende dingen heen in ons leven of we willen of niet. Maar wat we wel kunnen leren is er minder last van te hebben. Ons er niet door mee te laten sleuren maar het als het ware leren te (ver)dragen. Mindfulness geeft je meer kracht om de last die het leven je soms te dragen geeft, te leren dragen.

Aandacht

Hoe? Door het opgeven van weerstand. De weerstand die je voelt tegen hoe het IS te laten gaan, zodat alleen hoe het IS over blijft. Je neemt de tijd om de moeilijke situatie en/of de moeilijke gevoelens volledig te ervaren, ze te onderzoeken met vriendelijke aandacht zonder gelijk iets te willen veranderen. Door de tijd te nemen de situatie ten volle te ervaren zonder weerstand toe te voegen, geef je jezelf de mogelijkheid om vanuit rust en wijsheid met de situatie om te gaan.

Winst

Wat je wint is energie. De energie die normaal ging zitten in het verzetten tegen ‘het onprettige’ kun je nu benutten voor een eventueel actieplan. Zo kun je kijken of het nodig is om dingen te veranderen om je stress te verminderen. Doordat je meer rust hebt gecreëerd in de momenten van stress en je weerstand er tegen opgeeft, geef je jezelf ook de mogelijkheid om er achter te komen wat voor jou op dit moment goed is om te doen.

Wijsheid

Als je blijft hangen in verzet kun je daar nooit achter komen. Bij mindfulness gaan we ervan uit dat jij de enige bent die echt weet wat goed is voor jou. Mits je jezelf de rust, ruimte en stilte gunt en de tijd neemt om daar achter te komen. Daar hoef je niet naar te zoeken. Want die wijsheid over jezelf zit gewoon in jou. Als je de tijd neemt om stil te zijn dan creëer je de mogelijkheid om jezelf te horen.

Stilte verlicht je levenspad. Door niet te spreken, zie je duidelijker. – Ghandi


 

De basis van mindfulness – vriendelijkheid

Eén van de fundamenten van mindfulness is vriendelijkheid. Die vriendelijkheid kent verschillende facetten. Maar hoe doe je dat? En wat wordt er nu precies mee bedoeld?

Het leven beschouwen met mildheid

Ten eerste betekent het mildheid. Het leven met meer mildheid beschouwen dan wij doorgaans gewend zijn te doen. We beoefenen mildheid ten opzichte van ons zelf en anderen in die in zin dat we onze oordelen over onszelf en anderen zoveel mogelijk achterwege laten. Veel van onze oordelen over onszelf en de wereld zijn namelijk helemaal niet vriendelijk.

Oordelen nemen ruimte in

Ieder oordeel dat we vellen neemt wat ruimte in en vaak gaat die ruimte ten koste van vriendelijkheid. Dat dit een direct effect heeft op onszelf en onze manier van in het leven staan merken we vaak niet eens op! Mindfulness vraagt dus om een niet-oordelende houding. Zodat er wat meer ruimte in je hoofd over blijft. Die ruimte kunnen we dan vullen met vriendelijke aandacht voor dat wat er is, in plaats van, zoals we vaak gewend zijn, met oordelen over dat wat er is.

Niet-oordelen is lastig

Jezelf voornemen om niet te oordelen is overigens erg lastig. Onze oordelen komen vaak automatisch. Soms merken we oordelen niet eens op omdat we ze als ‘eigen’ ervaren, als een deel van onszelf of ons karakter. Dan merken we oordelen niet eens op voor wat ze zijn, namelijk gedachten.

Opmerkzaamheid

Bij mindfulness beoefenen we opmerkzaamheid ten opzichte van de oordelen die we hebben. We leren onze oordelen met vriendelijke aandacht op te merken als gedachten die er op dat moment zijn. Door vriendelijke aandacht te richten op onze oordelen kunnen we met meer wijsheid en vriendelijkheid beslissen door welke oordelen we ons moeten laten leiden. En de ‘niet-helpende’ oordelen kunnen we dan met vriendelijk aandacht aan ons voorbij laten gaat.

Vriendelijkheid voor onszelf

Tevens oefenen we om onze eigen ervaringen, gedachten, gevoelens en fysieke sensaties met vriendelijkheid tegemoet te treden. Vriendelijkheid voor hoe je bent is essentieel voor het beoefenen van mindfulness. Vaak zijn wij zo bezig met anders te willen zijn dan we daadwerkelijk zijn dat we onze eigen ervaringen, gedachten en gevoelens afkeuren. We willen beter zijn, het liefst de beste. We willen geen fouten maken, geen ongemak ervaren, niet boos worden.

Mag je zijn zoals je bent?

Uiteraard mag je de intentie hebben om van jezelf een ‘beter’ mens te maken. Maar bij mindfulness vragen we je om eerst eens te leren vriendelijk te zijn voor hoe je nu bent. Met al je goede en slechte eigenschappen. En met alle gedachten, gevoelens en fysieke sensaties die je hebt. Door vriendelijke aandacht te richten op alle facetten van je ervaring en jezelf toestaan te zijn precies zoals je bent kun je met meer wijsheid en vriendelijkheid beslissen door welk deel van je ervaring je je wilt laten leiden.

Eisen aan onszelf en de wereld

Wij eisen al snel dat het leven ons goedgezind moet zijn, dat we ons ten alle tijden goed en gelukkig moeten voelen. Als dat niet zo is willen wij graag een schuldige aanwijzen (de wereld, anderen of onszelf) en gaan we aan de slag om het ‘probleem’ op te lossen. Deels is dit uiteraard een zeer efficiënt mechanisme.

Vriendelijkheid voor dit moment

Maar dit mechanisme zou nog beter ingezet kunnen worden als we leren vriendelijk te zijn voor hoe de dingen nou eenmaal zijn, hoe het leven is en hoe je zelf bent. In dit moment. Met vriendelijkheid en de wijsheid die daarmee gepaard gaat kunnen we meer bereiken in de intenties die we hebben om de wereld en onszelf te ‘verbeteren’.

Eis niet dat je gelukkig moet zijn of dat de wereld goed moet zijn. Maar treedt jezelf en de wereld met vriendelijkheid tegemoet en je zult je steentje daar aan bijdragen.

Van een betere toekomst naar een goed hier-en-nu – Loesje

 

 

Slaapproblemen en mindfulness

Slaapproblemen beïnvloeden je functioneren. Eén nacht niet goed slapen kunnen we meestal nog wel opvangen maar als we meerdere nachten niet goed slapen dan merken we dit meteen. Vermoeidheid, prikkelbaarheid, een verminderd concentratievermogen en een gevoel van ‘watten in het hoofd’ zijn een aantal zaken die ik zelf opmerk als ik slecht geslapen heb. Mijn slaapproblemen zijn gelukkig altijd van tijdelijke aard en worden veroorzaakt door mijn kinderen die ‘s nachts soms lopen te spoken.

Chronisch slaapgebrek

Er zijn echter mensen voor wie slapen een chronisch probleem is geworden. Zij slapen altijd slecht in, of zijn juist erg vroeg wakker. Of worden midden in de nacht wakker en kunnen vervolgens niet meer in slaap komen. Soms vallen ze dan tegen het ochtendgloren weer in slaap om vervolgens doodmoe te zijn als de wekker gaat. Ook kunnen mensen ‘s nachts zo onrustig slapen dat ze niet goed uitrusten.

Oorzaken slapeloosheid

Slapeloosheid kan veel uiteenlopende oorzaken hebben, bijvoorbeeld spanningen, jetlag, onregelmatige werktijden, teveel alcohol of koffie, te veel roken, pijn, lichamelijke ongemakken of sommige medicijnen. Bij kortdurende slapeloosheid (minder dan drie weken) is vaak nog wel een aanleiding of oorzaak te achterhalen. Bij chronische slaapklachten kunnen meerdere factoren een rol spelen, maar vaak is niet bekend waarom iemand niet goed meer kan slapen.

Wat er aan te doen

Op internet zijn een heleboel tips te vinden voor mensen die last hebben van chronisch slaapgebrek. Ook worden er door de GGD/GGZ slaapcursussen gegeven.

 

Mindfulness

Een van de redenen waarom slaapproblemen erger kunnen worden zijn negatieve gedachten. Die kunnen al beginnen bij of voor het naar bed gaan. De gedachte: ‘als ik nu weer niet genoeg slaap dan kan ik morgen niet goed functioneren’ verhoogt de spanning en de kans om rustig in te slapen neemt daardoor af. Mindfulness leert je om je gewaar te worden van deze gedachten en er op een andere manier mee om te gaan.

Mindful met slaapproblemen omgaan

Hoe doe je dat? Als eerste is het belangrijk om op te merken welke (negatieve) gedachten je hebt over het slapen. Deze gedachten zijn vaak een onderdeel geworden van het probleem. Vaak zijn er veel gedachten over het slapen dat persé moet gebeuren. Dit kan milder gemaakt worden door jezelf een goede nachtrust te wensen, wat niet betekent dat je ook de hele nacht moet slapen. Als je je lichaam ten ruste legt, rust je ook uit, daar hoef je niet perse voor te slapen.

 

Mediteren als je niet kan slapen

Om je geest ook uit te laten rusten kun je een meditatie oefening doen als je niet kan slapen. Je kunt de bodyscan doen, wat yogaoefeningen met aandacht of een zitmeditatie. Welke meditatie je kiest maakt niet uit. Het zal logischer lijken om een bodyscan te doen omdat je daarbij in bed kunt blijven liggen maar het kan juist prettig zijn om je bed uit te gaan en een zitmeditatie te doen.

Mediteren doe je niet om in slaap te komen!

Belangrijk is dat je je realiseert dat je de meditatie doet om je geest te laten rusten niet om in slaap te komen! Je neemt de tijd om volledig te zijn met dat wat er is, met een accepterende houding en zonder oordeel. Je verwelkomt als het ware je slaapprobleem en laat het verzet hiertegen los.

Resultaten

Mindfulness biedt geen kant en klare oplossing voor slaapproblemen. Helaas zijn die er ook niet. Mindfulness biedt wel een manier om met slaapproblemen om te gaan. Sommige deelnemers aan mijn trainingen gingen al tijdens de training gelijk beter slapen. Maar dat is geen garantie dat dat bij iedereen zo is. Een andere deelnemer aan de training zei aan het eind van de training: ‘Ik slaap nog steeds niet goed maar ik heb er minder last van’.

*Als je jezelf overgeeft aan dit ogenblik, Dan is dat eigenlijk hetzelfde als buiten de tijd stappen* – Jon Kabat-Zinn


 

Mindfulness – een kwestie van doen!

Tijdens de mindfulness training benadrukken we altijd dat mindfulness in je leven brengen een kwestie van oefenen, oefenen en nog eens oefenen is. Dat, en je moet er aan denken. Dat wil zeggen, op regelmatige tijden in je dag een moment van aandacht nemen, zodat je even stopt met functioneren op de automatische piloot.

Lastig

Gedurende de mindfulness training ervaren mensen al hoe moeilijk dit is. De eerste week krijg je namelijk de opdracht mee om de eerste hap van een maaltijd met aandacht te eten. Dat lijkt een simpele opdracht. Maar in de hectiek van het leven ben je vaak al halverwege de maaltijd voordat je er aan denkt dat je de eerste hap met aandacht zou eten.

Steun

Gedurende 8 weken oefen je verschillende vormen van mindfulness meditatie. Je leert zittend, liggend en lopend te mediteren. Je oefent iedere dag. Zonder oefenen geen mindfulness. Zo simpel is het. Het effect van de training valt of staat met oefenen. Dat is intensief en niet makkelijk. Tijdens de training heb je je groepsgenoten waar je je ervaringen mee kunt delen, die met hetzelfde bezig zijn als jij en die net als jij het soms lastig vinden het oefenen in te passen. Ervaringen hierover delen en elkaars oplossingen horen is een krachtige ondersteuning bij je eigen meditatiebeoefening.

Je eigen meditatie ritme vinden

Na de 8-weekse training begint het pas echt. Want nu moet je, zonder structuur van de training het mediteren in je dagelijkse leven inpassen. Op een manier die bij je past. Dagelijks 45 minuten mediteren, zoals we doen tijdens de training, is voor weinigen van ons haalbaar op lange termijn. Dus moet je gaan zoeken naar je eigen meditatie ritme. Kiezen welke oefeningen je wanneer en hoe lang gaat doen.

Doen: zo makkelijk en tegelijkertijd zo moeilijk

En dan? Dan is het een kwestie van doen! Echt, meer is het niet. Zo makkelijk en tegelijkertijd zo moeilijk. Want juist in hectische en drukke tijden is het makkelijk om te denken dat je geen tijd hebt om ook nog te mediteren. Het helpt als je duidelijk hebt wat het mediteren je oplevert. Simpelweg discipline om toch dat te doen waar je eigenlijk geen zin in hebt en er gedurende de dag aan te denken (desnoods middels het alarm van je mobiele telefoon) zijn allemaal zaken die je kunnen helpen het te blijven doen!

Opfrisavonden

Eens per maand organiseer we in Mindfulness Centrum Alphen een opfrisavond. Dit is voor iedereen die de training heeft gevolgd. Weer oefenen in een groep, je problemen, valkuilen of creatieve oplossingen kunnen delen werkt voor veel mensen als steuntje in de rug. Het kan je helpen het te blijven doen! Voor data van de avonden kijk hier.

Zoals Mahatma Ghandi zei: *Als ik het te druk heb dan betekent dit dat ik meer moet mediteren*

 

 

Nog een misverstand over mindfulness: ‘mediteren is je hoofd leeg maken’

De mindfulness training is een combinatie van oosterse meditatietechnieken en westerse psychologische kennis. Leren mediteren is dus een onderdeel van de mindfulness training. Ik kom echter nogal eens wat vooroordelen of misverstanden tegen als het over meditatie gaat. In mijn vorige blog heb ik al twee misverstanden ontmaskerd. Hier volgt nog een hardnekkig misverstand.

Mediteren is niks voor mij want mijn gedachten gaan altijd door – bij mediteren moet je je hoofd leeg maken, dat lijkt me wel fijn maar dat kan ik dus niet

Veel mensen denken dat mediteren te maken heeft met ‘niet denken’, lekker je hoofd leeg maken. Het tegendeel is echter waar. Meditatie gaat niet over ‘niet denken’ maar juist over opmerken dat je denkt! Het grootste gedeelte van de tijd zijn wij ons niet bewust van onze gedachten en gedachtepatronen. Ze komen automatisch. We kiezen niet om ze te denken, ze zijn er gewoon.

Gedachten

Vaak vinden we onze gedachten ook erg belangrijk, hebben we het idee dat we er iets mee ‘moeten’. Soms kunnen we ook van onze eigen gedachten schrikken, bijvoorbeeld als je iets onaardigs over iemand denkt. We leven in een maatschappij waarbij we veel waarden hechten aan ons verstand en het product van onze geest, namelijk onze gedachten.

40.000 tot 60.000 gedachten op een dag

Als je echter weet dat we gemiddeld per dag 40.000 tot 60.000 gedachten hebben dan kun je je voorstellen dat het onmogelijk is dat al deze gedachten diepzinnige wijsheden over jezelf of het leven bevatten. De meeste gedachten zijn overbodige ballast of erger nog, soms zorgen ze zelfs voor problemen in je leven.

De malende geest

En het grappige is: als onze gedachten ons problemen bezorgen dan proberen we die problemen op te lossen door nog meer te gaan denken! En zo kan een vicieuze cirkel ontstaan van piekeren, een malende geest die moeilijk nog tot rust te manen is.

Kijken naar de wolkenhemel

In meditatie neem je de tijd om je gewaar te worden van je gedachten. Je merkt ze op, ziet hoe ze komen en kijkt hoe ze weer gaan. Net zoals je naar de wolken kunt kijken, zo kijk je bij meditatie naar je gedachten. Je kunt patronen in je gedachten zien net zoals je soms vormen in de wolken kunt zien.

Gedachten komen en gaan

Zoals wolken komen en gaan, zo zul je zien dat gedachten komen en gaan. Sommige gedachten blijven langer hangen en het effect ervan zal duidelijker zijn dan bij vluchtige of neutrale gedachten. Bij meditatie duik je niet in de inhoud van de gedachten maar je kijkt naar hun kwaliteit en het effect ervan op jou. Je onderneemt geen actieve pogingen om ze te veranderen of weg te krijgen. Je laat ze er zijn en neemt ze waar. That’s it!

Waarom zou je mediteren?

Veel mensen vinden dit zo radicaal anders dat ze twijfelen aan het nut ervan. Waarom zou je dat doen? Een goede reden: meditatie zorgt ervoor dat je meer bewust wordt van je gedachten en gedachtepatronen. Daardoor krijg je een keuze in je reactie erop. Je kunt kiezen welke gedachten je je dag en je stemming laat bepalen. En kunnen kiezen geeft vrijheid en ruimte in je hoofd!

Je bent niet verantwoordelijk voor wat je denkt maar je kunt wel zelf bepalen hoe je met je gedachten omgaat!


 

Wat is mindfulness niet. Twee misverstanden over meditatie:

De mindfulness training is een combinatie van oosterse meditatietechnieken en westerse psychologische kennis. Leren mediteren is dus een onderdeel van de mindfulness training. Ik kom echter nogal eens wat vooroordelen of misverstanden tegen als het over meditatie gaat. Bij deze twee ervan ontmaskerd.

1) Mediteren is zweverig – daar houd ik niet van – dat is niks voor mij

Zweverig is een woord wat ik vaak hoor als het over mediteren gaat. Dit komt misschien ook omdat er een zeer grote verscheidenheid aan alternatieve therapieën is die gebaseerd zijn op allerlei theorieën die geen enige vorm van wetenschappelijk onderbouwing hebben.

Mindfulness hoort daar niet bij. Mindfulness is al veel onderzocht en wordt nog steeds volop onderzocht. Het is gebleken uit wetenschappelijk onderzoek dat niet alleen mensen met stress en spanningsklachten baat hebben bij het volgen van een mindfulness training maar ook mensen die zwaardere klachten hebben en al meerdere depressies hebben gehad.

Mediteren is verder erg ‘down to earth’. We branden geen wierook, er hoeft geen boeddha aan te pas te komen, er wordt geen ohm gezongen, je hoeft geen lange bloemetjesjurk aan, al mag dat overigens allemaal wel :-). Je raakt niet in trance en zweeft niet weg. Kortom mediteren houdt je in het hier-en-nu. Aardser kan niet, toch?!

2) Meditatie is voor mensen die niets te doen hebben – ik heb daar geen tijd voor

We leven in een hectische tijd. Alles gaat snel, we moeten en willen veel. En vaak rennen we onszelf voorbij. Juist daardoor kun je het idee krijgen dat je geen tijd hebt om te sporten, leuke dingen te doen, te weinig tijd hebt voor je vrienden of ontspanning laat staan dat je ook nog tijd hebt om te gaan mediteren.

En dat klopt ook vaak. We rennen maar door. Het gaat hier echter niet om tijd maar om prioriteit. Tijd heb je niet, die moet je maken. En juist omdat we vaak zo aan het rennen zijn is het belangrijk om tijd te maken voor de zaken die ervoor zorgen dat je zicht krijgt op je eigen levenstempo en ervoor zorgen dat je niet opbrand.

Mediteren gaat je geen ontspanning geven maar wel een helder zicht op wat je aan het doen bent en de keuzes die je daarin kunt maken. Door meditatie kun je midden in de hectiek en drukte van alledag de rust in jezelf blijven voelen, zonder dat je gelijk een stap terug hoeft te doen.

Als je een mindfulness training gaat volgen wordt er een behoorlijke tijdsinvestering van je gevraagd. Een uur per dag, 6 dagen per week. Dat is veel als je het al druk hebt. Je krijgt er dan nog een puntje bij op je ‘to do’ list. Aan het eind van de training ga je echter je mindfulnessbeoefening aanpassen aan je eigen leven, op een manier die bij jou past.

Mindful zijn kun je op elke plek en in elke situatie, daar hoef je niet perse voor op een kussen te gaan zitten! Door mindfulness word je niet minder druk maar je maakt je minder druk! Om dit te leren zul je eerst echter wel tijd moeten investeren. Prioriteiten stellen dus.

 

Mindfulness en de mindfulnesstraining – indicaties

(naar aanleiding van de uitzending ‘ Iedereen depressief’ oorzaken en gevolgen)

‘Iedereen depressief’ – oorzaken en gevolgen

Dinsdagavond 27 december zond de VPRO de documentaire ‘Iedereen depressief’ uit. Hierin worden verschillende experts en patiënten geïnterviewd over het thema depressie. Oorzaken en gevolgen worden vanuit meerdere invalshoeken belicht. De documentaire geeft een indringend en aangrijpend beeld van de gevolgen van een depressie op iemands leven, werk en relatie.

Depressie komt veel voor

Eén op de vijf Nederlanders krijgt in zijn leven te maken met een depressie of angstklacht. Er kunnen meerdere oorzaken voor een depressie zijn maar één ding is duidelijk. Depressieve klachten hebben grote gevolgen en komen heel veel voor.

Anti depressiva

Het slikken van anti-depressiva is de meest geschikte behandeling voor mensen met een ernstige depressie maar is niet een oplossing voor iedereen met sombere/depressieve gevoelens. Voor mensen met een ernstige depressie is het echter vaak wel de eerste stap om uit het dal van een depressie te klimmen.

Depressie en mindfulness

In de documentaire wordt ook mindfulness meerdere keren genoemd. Mindfulness kan ingezet worden bij de behandeling van lichte tot matige depressieve klachten. Als iemand midden in een ernstige depressie zit is het vaak niet aan te raden gelijk met een mindfulnesstraining te beginnen. Pillen en praten is dan een betere optie. Voor het volgen van de mindfulnesstraining heb je energie nodig plus het vermogen om je aandacht ergens op te kunnen richten. In een ernstige depressie is dat vaak niet meer mogelijk en is het noodzakelijk om eerst hier weer uit te komen alvorens te starten met een mindfulnesstraining.

Indicaties mindfulness training

De mindfulnesstraining is voor iedereen die willen leren omgaan met stress, spanningsklachten, negatieve of angstige gedachten en gevoelens, piekeren, pijn, slaapproblemen, vermoeidheid en burnoutklachten. Er zijn echter ook contra-indicaties, mindfulness is niet altijd voor iedereen geschikt.

Kennismakingsgesprek

Iedere mindfulnesstrainer zal daarom voor aanvang van de training een kennismakingsgesprek met de deelnemer voeren. Hierin wordt bekeken wat de reden van aanmelding is, kan gekeken worden of het inderdaad een goede keuze is om de training te gaan volgen en kunnen vragen worden beantwoord. Als je je hebt aangemeld voor een mindfulnesstraining en de trainer houdt geen kennismakingsgesprek dan heb je redenen om aan de kwaliteit van de trainer te twijfelen.

Iedereen depressief

VPRO Thema: Iedereen depressief

800.000 mensen in Nederland lijden aan een depressie. Dat is ongeveer het inwonersaantal van de stad Amsterdam. Liefst een miljoen mensen slikt bovendien anti-depressiva. Wat is er toch met ons aan de hand?

In een 85 minuten durende thema-uitzending legt de VPRO oorzaak en gevolg van depressies bloot. Zijn we met z’n allen watjes geworden en is depressiviteit modieuze aanstellerij, is de ziekte de rekening die we betalen voor de torenhoge eisen die we vandaag de dag aan onszelf en elkaar stellen of is depressiviteit vooral genetisch bepaald? In deze uitzending zoeken we een antwoord op de vraag hoe het toch mogelijk is dat we ondanks alle rijkdom en welvaart toch zo bedreigd worden door depressiviteit.

Iedereen depressief was dinsdag 28 december om 20.25 uur te zien op Nederland 2. De uitzending kan hier online bekeken worden.

Mindfulness net zo effectief als anti-depressiva?

VPRO’s Labyrint: mindfulness therapie vervanging voor antidepressiva?

Bekijk hier de uitzending:

uitzending dinsdag 7 december 2010

Lange tijd heerste er onder neuronwetenschappers  de opvatting dat er in het brein in rust niets noemenswaardigs gebeurt. Uit recent onderzoek blijkt echter dat het brein voortdurend actief is, ook als je aan het dagdromen bent, slapend in bed ligt of onder narcose bent. Sterker nog: het brein verkwanselt de meeste energie aan niets doen.

Die voortdurende achtergrondactiviteit blijkt plaats te vinden in een aantal wel omschreven hersengebieden, die bij elkaar het default brein worden genoemd. Sommige wetenschappers noemen het zelfs een nieuw orgaan in het brein. Dat zogeheten rustbrein zou onder meer een kritische rol spelen bij het plannen van toekomstige activiteiten, en het verwerken van herinneringen.

Daarnaast zijn er vermoedens dat ziektes als Alzheimer, schizofrenie, depressie, ADHD en autisme te maken hebben met een afwijkende bedrading in deze hersengebieden. Een paradigmaverschuiving, aldus Marcus Raichle (Washington State University St Louis), de ontdekker van het rustbrein.

Meditatie

Meditatie wordt steeds populairder, met name de verwesterde variant Mindfulness. Ook in de wetenschap stort zich op Mindfulness, men wil weten of het werkelijk effect heeft op ons brein. Onderzoek van Anne Speckens, hoogleraar psychiatrie aan de Radboud Universiteit Nijmegen, wees uit dat een therapie gebaseerd op Mindfulness een goede behandeling kan zijn voor ernstige depressie. Speckens denkt dat meditatie mogelijk zelfs een alternatief kan zijn voor anti-depressiva.